Jak Kamhi Kimdir? Profilo’nun Kurucusu ve Türk Sanayisinin Öncü İsmi
Türk sanayisinin gelişiminde önemli rol oynayan iş insanlarından biri olan Jak Kamhi, 13 Haziran 1925 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Profilo Grubu’nun kurucusu olarak tanınan Kamhi, Türkiye’de beyaz eşya ve elektronik sanayisinin gelişmesine öncülük eden isimlerden biri oldu. Başarılı iş hayatı, sosyal sorumluluk çalışmaları ve uluslararası alanda aldığı ödüllerle dikkat çeken Jak Kamhi, 7 Ekim 2020 tarihinde 95 yaşında hayatını kaybetti.
Jak Kamhi’nin Hayatı ve Eğitimi
Asıl adı Jak Cordoba Sultana Hayim Kamhi olan Jak Kamhi, İstanbul’un Beyoğlu semtinde bulunan Pera Palas’ın karşısındaki Gül Apartmanı’nda doğdu. Çocukluk yıllarını Tepebaşı’nda geçiren Kamhi, ilk öğrenimini Bene Berit İlkokulu’nda tamamladı. Daha sonra İstanbul’daki Saint Michel Lisesi’nden mezun oldu.
Mühendislik eğitimini Yıldız Teknik Üniversitesi’nde tamamlayan Kamhi, ardından Fransa’ya giderek çelik konstrüksiyon alanında uzmanlık eğitimi aldı. Genç yaşlardan itibaren girişimcilik ruhuyla hareket eden Kamhi, sanayi alanındaki kariyerinin temellerini henüz öğrencilik yıllarında attı.
İş Hayatına Erken Yaşta Atıldı
Jak Kamhi, henüz 17 yaşındayken Türkiye’de bulunmayan kauçuk ham maddesini geri dönüştürerek üretmeyi başardı. Bu girişimi, onun sanayi alanındaki ilk önemli başarısı oldu. Fransızcayı çok iyi bilmesi sayesinde öğrencilik döneminde tercümanlık da yapan Kamhi, genç yaşta çeşitli sanayi projelerinde görev aldı.
1953 yılında Yeşilköy Havalimanı’nın izolasyonunda kullanılacak özel malzemelerin ithal edilmesi planlanırken, bu ürünleri Türkiye’de üretebileceğini belirterek önemli bir projeye imza attı. Kazandığı ihale sonrasında elde ettiği sermaye, ileride kuracağı büyük sanayi yatırımlarının temelini oluşturdu.
Profilo’nun Kuruluşu ve Sanayiye Katkıları
Jak Kamhi, 1954 yılında küçük bir kiralık atölyede Profilo’nun temellerini attı. İlk yıllarda metal profil üretimi yapan şirket, zamanla Türkiye’nin en önemli sanayi kuruluşlarından biri haline geldi.
Türkiye’nin döviz sıkıntısı yaşadığı yıllarda ithal edilen birçok ürünün yerli üretimini gerçekleştiren Kamhi, beyaz eşya ve elektronik sektöründe önemli yeniliklere öncülük etti. 1959 yılında büyük ölçüde yerli imkanlarla üretilen ilk Frigolux buzdolabını piyasaya sundu. Bunu çamaşır makineleri, elektrikli ev aletleri ve elektronik ürünlerin üretimi takip etti.
1971 yılında şirketlerini Profilo Holding çatısı altında birleştiren Kamhi, bir yıl sonra televizyon üretimine başladı. Profilo Telra markasıyla Türkiye’nin elektronik sanayisinde önemli yatırımlar gerçekleştirdi.
Ayrıca Karayolları için trafik direkleri, çelik bariyerler ve çeşitli altyapı ekipmanlarının üretimini sağlayarak yerli sanayinin gelişimine katkıda bulundu. İstanbul’da Eminönü, Vatan Caddesi ve Beşiktaş’ta yapılan bazı üst geçitleri hiçbir ücret talep etmeden inşa ettirmesi de sosyal sorumluluk anlayışının örnekleri arasında gösterilmektedir.
Sivil Toplum ve Uluslararası Görevleri
Jak Kamhi yalnızca iş dünyasında değil, sivil toplum kuruluşlarında da aktif görevler üstlendi. Uzun yıllar boyunca İstanbul Sanayi Odası, Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu ve Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası gibi önemli kuruluşlarda yöneticilik yaptı.
1989 yılında kurulan 500. Yıl Vakfı’nın kurucu başkanı olarak görev aldı ve 2008 yılına kadar vakfa liderlik etti. Daha sonra vakfın Onursal Başkanı unvanını aldı.
Suikast Girişimi
28 Ocak 1993 tarihinde Jak Kamhi’ye yönelik bir suikast girişimi gerçekleştirildi. Roketatarla düzenlenmek istenen saldırı, korumalarının dikkati sayesinde başarısız oldu. Bu olay, dönemin en çok konuşulan güvenlik olaylarından biri olarak hafızalarda yer etti.
Aldığı Ödüller ve Nişanlar
Başarılı çalışmaları nedeniyle hem Türkiye’de hem de uluslararası alanda çok sayıda ödül ve nişana layık görülen Jak Kamhi’nin aldığı önemli ödüllerden bazıları şunlardır:
- 1991 Dışişleri Bakanlığı Üstün Hizmet Ödülü
- Fransa tarafından verilen Chevalier de la Légion d’Honneur nişanı
- İstanbul Üniversitesi Fahri Doktora Unvanı
- Fransa Ulusal Liyakat Nişanı (Commandeur)
- İspanya Krallığı Sivil Liyakat Nişanı
- Devlet Üstün Hizmet Madalyası
- Türk-Amerikan Dostluk Konseyi Ticaret Liderliği Ödülü
Ayrıca Avrupa’nın en önemli sanayi oluşumlarından biri olan European Round Table for Industry’ye davet edilen ilk ve tek Türk sanayici olarak tarihe geçti.
Özel Hayatı
Jak Kamhi iki evlilik yaptı. İlk evliliğini 1949 yılında Lea Moskoviç ile gerçekleştirdi ve bu evlilikten iki oğlu dünyaya geldi. Daha sonra 1972 yılında Tüli Kamhi ile evlendi ve bu evlilikten bir oğlu oldu.
2013 yılında yayımladığı “Gördüklerim Yaşadıklarım” adlı kitabında hem iş hayatındaki deneyimlerini hem de Türkiye’nin sanayi yolculuğuna ilişkin anılarını okuyucularla paylaştı.
Jak Kamhi’nin Mirası
Jak Kamhi, Türkiye’de yerli sanayinin gelişmesine öncülük eden, beyaz eşya ve elektronik sektörünün büyümesinde önemli rol oynayan vizyoner bir girişimci olarak hatırlanmaktadır. Kurduğu Profilo markasıyla binlerce kişiye istihdam sağlayan Kamhi, üretime dayalı kalkınmanın en güçlü savunucularından biri olmuş ve Türk sanayi tarihine adını altın harflerle yazdırmıştır.
